Historie van de Dakpan

Dakpan

Een dakpan is een dakbedekking van gebakken klei of gevormde beton, die vaak op een hellend dak worden toegepast. Ook kunnen dakpannen verticaal worden verwerkt, hiertoe vormt de verankering een essentieel onderdeel. Op het houten dak wordt een latwerk gemaakt van panlatten op de maat van de pannen, waar de pannen met een nok op rusten. De pannen vormen een aaneengesloten geheel. Doordat ze elkaar overlappen en veelal zijn voorzien van kop- en zijsluitingen wordt een waterdicht en windvast geheel gevormd.

Bij de oude Grieken waren oorspronkelijk vlakke pannen in gebruik met opstaande randen. De naden werden hierbij afgedekt met kleinere halfronde iets taps toelopende pannen. De nu nog steeds bekende zogenaamde monnik- en nonpannen zijn hiervan afgeleid. Deze zijn nog te zien op oude gebouwen. Voor de steilere daken is hiervan weer de golfvormige pan afgeleid, de bekende Oude Holle, O.H. of S-pan is in feite een holle en bolle pan aan elkaar. (Dus als een platliggende S) Deze holle pannen worden in verbeterde vorm V.H. door extra kop- en zijsluiting nog steeds -zij het in mindere mate- toegepast. De OVH is een opnieuw verbeterde holle revolverperspan. De O.H. of Oude Holle pan werd eerst handmatig en later (en ook nu nog) met een strengpers gemaakt. Dit kon want als sluiting aan boven- en zijkant was er alleen maar een overlapping, een wel. Verbeterde holle (V.H.) en opnieuw verbeterde holle (O.V.H.) werden voorzien van extra sluitingen door middel van groeven en rillen dit kon niet meer met een strengpers. Ook de geheel handvorm vlakke tegel- of tegelpan of leipan heeft een ontwikkeling doorgemaakt, thans met strengpers geproduceerd, sluit de zijkant en de bovenkant alleen door een overlapping, middels overnaadse kroon- of dubbele dekking.

Productie

Tegenwoordig worden dakpannen machinaal gemaakt. Een met een strengpers gemaakte koek klei wordt op een revolverpers gelegd en in een boven- en ondervorm in de gewenste vorm geperst. Deze wordt dan gedroogd in een droogoven, eventueel voorzien van een afwerklaag zoals een kleipapje met metaaloxide, of om een nog dichtere structuur te krijgen, wordt aan dit kleipapje een fractie glas toegevoegd zodat een edelengobe verkregen wordt. De dakpan wordt daarna gebakken in een oven. In een speciaal proces, vooral in Zuidnederland toegepast, ontstaat het zogeheten “blauw gesmoord”, pannen met een speciale kleur blauwduifgrijs . Deze pannen hebben geen afwerklaag; de scherf is blauwgrijs, ontstaan doordat de luchttoevoer na het bakproces, gaarbrand, wordt afgesloten.

Copyright © 2019 W. van Boxtel Dakwerken